Bab 6: Sumber Semula Jadi di Malaysia

6.1 Jenis Sumber Semula Jadi di Malaysia

Sumber semula jadi ialah bahan atau unsur yang wujud secara semula jadi di alam sekitar yang boleh dimanfaatkan oleh manusia untuk memenuhi keperluan hidup.

1. Sumber Boleh Baharu

Sumber yang tidak akan habis walaupun digunakan secara berterusan kerana boleh diperbaharui, dipulihkan, atau dijana semula dalam jangka masa yang singkat.

• Hutan: Hutan Hujan Tropika, Hutan Paya Bakau, Hutan Pantai. Membekalkan kayu-kayan, hasil hutan (rotan, herba), dan oksigen.
• Suria (Cahaya Matahari): Malaysia menerima cahaya matahari sepanjang tahun (iklim Khatulistiwa) untuk penjanaan tenaga solar.
• Air: Diperolehi daripada sungai, tasik, dan air tanah. Digunakan untuk domestik, pertanian, dan penjanaan kuasa hidroelektrik.
• Tanih: Tanih aluvium (padi), tanih latarit (kelapa sawit dan getah), tanih pasir (kelapa), dan tanih gambut (nanas).
• Angin: Digunakan untuk menjana tenaga elektrik di kawasan tertentu seperti Kudat (Sabah).
• Biomas: Tenaga yang dihasilkan daripada bahan buangan organik seperti sisa kelapa sawit, kayu, dan sisa pertanian.

2. Sumber Tidak Boleh Baharu

Sumber yang akan habis dan pupus jika digunakan secara berterusan kerana mengambil masa jutaan tahun untuk terbentuk semula.

• Petroleum: Bahan api fosil Cecair. Ditemui di luar pantai Terengganu, Sarawak, dan Sabah. Digunakan untuk bahan api kenderaan dan industri petrokimia.
• Gas Asli: Fosil gas yang biasanya ditemui bersama atau berdekatan medan petroleum. Digunakan sebagai bahan api domestik dan industri.
• Arang Batu: Fosil pepejal. Lokasi utama di Silimpopon (Sabah) dan Merit-Pila (Sarawak). Digunakan untuk penjanaan tenaga elektrik dan industri melebur besi.
• Emas: Logam berharga. Dilombong di Raub (Pahang), Bau (Sarawak), dan Rusila (Terengganu).
• Bijih Timah: Logam yang pernah menjadi sumber utama negara. Ditemui di Lembah Kinta dan Larut (Perak), serta Kuala Lumpur.
• Bauksit: Bijih aluminium. Ditemui di Teluk Ramunia (Johor) dan Bukit Goh (Pahang).
• Kuarza & Batu Kapur: Kuarza untuk pembuatan kaca; batu kapur di Kaki Bukit (Perlis) dan Batu Caves (Selangor) untuk industri simen.

6.2 Taburan Sumber Semula Jadi di Malaysia

A. Taburan Sumber Mineral (Tidak Boleh Baharu)

• Petroleum & Gas Asli: Medan luar pantai seperti Kerteh, Semangkok, Dulang (Terengganu); Baram, Central Luconia (Sarawak); Erb West, Tapis (Sabah).
• Arang Batu: Merit-Pila, Bintulu, Mukah (Sarawak); Silimpopon (Sabah).
• Emas: Raub, Penjom (Pahang); Bau (Sarawak).
• Bauksit: Bukit Goh (Pahang), Teluk Ramunia (Johor).
• Batu Kapur: Bukit Chuping (Perlis), Batu Caves (Selangor), Gunung Lang (Perak), Gua Niah (Sarawak).

B. Taburan Sumber Tenaga Boleh Baharu (Hidroelektrik & Solar)

• Kuasa Hidroelektrik: Empangan Bakun & Empangan Murum (Sarawak), Empangan Kenyir (Terengganu), Empangan Temenggor (Perak), Empangan Batang Padang (Perak).
• Tenaga Solar: Stesen Janakuasa Solar di Sepang (Selangor), Gambang (Pahang), dan Kudat (Sabah).

6.3 Kepentingan Sumber Semula Jadi dalam Pembangunan Ekonomi di Malaysia

1. Pembekal Bahan Mentah

• Petroleum & Gas Asli: Bahan mentah industri petrokimia (plastik, baja urea, cat, sintetik).
• Kayu-kayan: Industri perabot, papan lapis, dan pembinaan.
• Batu Kapur: Bahan mentah utama industri pembuatan simen.
• Hasil Pertanian (Hasil Tanih): Kelapa sawit untuk minyak masak dan getah untuk industri sarung tangan/tayar.

2. Pembukaan Kawasan Baharu dan Petempatan

• Penerokaan petroleum mengubah kampung nelayan menjadi bandar moden seperti **Kerteh** (Terengganu) dan **Miri** (Sarawak).
• Penerokaan bijih timah pada masa lalu membentuk bandar utama seperti **Kuala Lumpur**, **Ipoh**, dan **Taiping**.
• Pembangunan kawasan pertanian FELDA mewujudkan petempatan baharu di kawasan luar bandar.

3. Kemajuan Infrastruktur

• Pembinaan rangkaian jalan raya, lebuh raya, dan laluan kereta api untuk mengangkut sumber mentah ke pelabuhan dan kilang.
• Pembinaan pelabuhan khusus seperti **Pelabuhan Kerteh** (export minyak) dan **Pelabuhan Bintulu** (export Gas Asli Cecair / LNG).

4. Peluang Pekerjaan

• Mewujudkan pekerjaan dalam pelbagai sektor: perlombongan (jurutera minyak), perhutanan (penebang kayu/pembantu forensik hutan), dan pembuatan.
• Membolehkan pemindahan teknologi dan peningkatan kemahiran tenaga kerja tempatan melalui latihan pakar.

5. Peningkatan Pendapatan Negara

• Eksport Utama: Eksport petroleum, gas asli cecair (LNG), minyak sawit, dan kayu-kayan menyumbang hasil cukai dan mata wang asing yang tinggi kepada kerajaan.
• Royalti Minyak: Kerajaan negeri memandangkan royalti hasil perlombongan minyak dan gas untuk pembangunan infrastruktur tempatan.